​Kuşadası’nın Türk yurdu olma sürecini ve bugünkü Kaleiçi bölgesinin kuruluşunu kronolojik verilerle ele alan Dernek Başkanı Ökçesiz, kentin stratejik ve tarihi önemine dikkat çekti.

​"Kuşadası Havalisi 1413’ten Beri Türk Yurdudur"

​Kuşadası Kültürel ve Tarihi Mirası Koruma Derneği Başkanı Mahmut Ökçesiz’in aktardığı bilgilere göre, Kuşadası tarihsel süreçte iki kez Osmanlı hakimiyetine girdi. Kent, ilk olarak 1390 yılında 1. Bayezid (Yıldırım) tarafından, ardından 1413 yılında ise 1. Mehmet (Çelebi) tarafından Osmanlı idaresine dahil edildi. Kuşadası ve çevresinin bu tarihten itibaren kesintisiz olarak Türk yurdu kalmaya devam ettiği belirtildi.

​Bugünkü modern Kuşadası’nın (Kaleiçi) kuruluşuna değinen Ökçesiz, kentin 1614-1618 yılları arasında, Türk kökenli Kaptan-ı Derya Vezir Mehmet Paşa tarafından, dönemin padişahı 1. Ahmet’in verdiği özel bir fermanla kurulduğunu kaydetti.

​Cerrah Paşa Hanı, Kurşunlu Han Kervansarayı’na Dönüştürüldü

​Yayımlanan incelemede, Kervansaray’ın genişletilme süreci ve külliyenin yapısı hakkında şu teknik detaylara yer verildi:

​1600 yılında Vezir-i Azam Cerrah Mehmet Paşa tarafından inşa ettirilen hanı, Cerrah Paşa’nın varislerinden satın alan Öküz Mehmet Paşa, yapıyı büyüterek "Kurşunlu Han" adıyla kervansaraya dönüştürdü. Kaleiçi Camii merkez alınarak 4 yıl içinde inşa edilen külliyede; kervansarayın yanı sıra dükkanlar, büyük bir çarşı, medrese, şifahane, aşevi ve 5 adet çeşme yer almaktaydı. 1618 yılında tamamlanan külliyenin sur duvarları ise, Mehmet Paşa’nın görevden azledilmesinin ardından yerine gelen Vezir-i Azam Defterdar Topal Recep Paşa tarafından 1620 yılında yaptırıldı.

​10 Yıl Boyunca Osmanlı’nın Kahve ve Pirinç İhtiyacını Tek Başına Karşıladı

​Aslen Ulukışla Varsak Türkmenlerinden olan Vezir Mehmet Paşa’nın çok yönlü devlet adamlığına vurgu yapan Ökçesiz, paşanın sınır ötesindeki faaliyetlerini ve ticari başarılarını şu ifadelerle aktardı:

​"Görev yaptığı her ülkede hayır eserleri bulunan paşamızın bugün sınırlarımız dışında kalan Mısır (Kahire-İskenderiye-Dimyat), Filistin (Kudüs), Suudi Arabistan (Mekke-Medine-Cidde), Suriye (Halep-Şam), Irak (Bağdat-Basra) ve Ürdün (Amman) gibi ülkelerde yaptırdığı eserleri hala halkın hizmetindedir. Mehmet Paşa, yaşadığı çağda Avrupa’daki siyasi meseleleri çok iyi bilen usta bir diplomattı. İstanbul-İskenderiye Deniz Hac ve Ticaret Yolu’nun mucididir. Büyük bir girişimci olan paşa, 10 yıl süreyle Osmanlı Devleti’nin pirinç ve kahve ihtiyacını tek başına karşılayan bir iş adamıdır."

​Mehmet Paşa'nın Kuşadası’nda kendi adına bir vakıf kurduğunu belirten Ökçesiz, Öküz Mehmet Paşa Vakfı’nın kente 304 yıl boyunca önemli hizmetlerde bulunduğunu ifade etti.

​Dönemin Tarihçilerinden Mehmet Paşa'ya Övgü

​Tarihçi Mahmut Ökçesiz, 17. yüzyılın ilk çeyreğinde Osmanlı tarihçilerinin Vezir Mehmet Paşa’yı, "Irz u vakar ve kamet ü salabet sahibi bir vezir-i mükerrem ve muhterem ve celîlü’ş-şân idi" sözleriyle tanımladığını kaydetti. Ökçesiz, bu ifadenin günümüz Türkçesindeki karşılığının, "Namus ve şeref timsali, ağırbaşlı, heybetli ve vakur duruşlu, cesaret sahibi, çok saygıdeğer ve şanı yüce bir vezir" olduğunu vurguladı.

​Yazı dizisinin ikinci bölümünü tamamlayan Kuşadası Kültürel ve Tarihi Mirası Koruma Derneği Başkanı Mahmut Ökçesiz, Kuşadası Öküz Mehmet Paşa Vakfiyesine ait mülklerin detaylarını ve listesini bir sonraki çalışmasında ele alacağını bildirdi.

​Kuşadası Kervansarayı yazı dizisi, yeni detaylarla devam edecek...